Izvor: Dan | Četvrtak, 16.01.2020.| 15:39
Izdvojite članak Odštampajte vijest

Ivana Vojinović, Direktorat za životnu sredinu MORT - Crna Gora će u narednih 15 godina uložiti milijardu eura u životnu sredinu

Ivana Vojinović (Foto: YouTube/screenshot)
Crna Gora će zasigurno do 2035. godine ostvariti ulaganje od nešto više od milijarde za realizaciju obaveza iz poglavlja 27, kazala je u intervjuu za Dan generalna direktorica Direktorata za životnu sredinu Ministarstva održivog razvoja i turizma MORT Ivana Vojinović.

Poručila je da su problemi sa zagađenjem vazduha, sa kojima se susrećemo u Pljevljima, slični problemima sa kojima se susreću pojedine države članice EU, te da smatraju da će primjena evropskih standarda i korišćenje postojećih fondova doprinijeti njihovom rješavanju u vremenskom periodu koji je neophodan za uvođenje sistemskih rješenja.

Vojinović je za Dan kazala da je tokom protekle tri godine u oblast životne sredine uloženo više od 200 mil EUR u projekte koji se odnose na mapiranje staništa i vrsta, remedijaciju tzv. "crnih ekoloških tačaka", uspostavljanje infrastrukture za tretman otpadnih voda i adekvatno upravljanje otpadom, rehabilitaciju i izgradnju kanalizacione mreže i sl.

- Crna Gora će zasigurno ostvariti ulaganja od nešto više od milijarde eura do 2035. godine i to iz različitih izvora finansiranja poput sredstava iz državnog i opštinskih budžeta, IPA i ostalih EU fondova, povoljnih kredita, grantova, Eko fonda, programa UN i drugih međunarodnih partnera, bilateralnih programa podrške i međunarodnih finansijskih organizacija (Evropska investiciona banka, Evropska banka za obnovu i razvoj, Svjetska banka i njemački KFW). Od dana punopravnog članstva u EU značajan izvor finansiranja biće i strukturni fondovi. Potrebna finansijska sredstva neće predstavljati prepreku jer njihovo ulaganje predstavlja investiranje u poboljšanje stanja životne sredine i zdravlja građana, te nas obavezuje na odgovorno planiranje raspoloživih sredstava, kao i na ozbiljnu i pažljivu pripremu projektnih zadataka sa kojima apliciramo prema međunarodnim finansijskim institucijama i donatorima - rekla je Vojinović.

Na pitanje u kojoj mjeri trenutno funkcioniše Eko fond u Crnoj Gori, Vojinović je kazala da su tokom prošle godine sprovedene neophodne aktivnosti da bi se stvorili uslovi za početak njegovog operativnog funkcionisanja, u smislu imenovanja odbora, donošenja statuta…

- Princip "zagađivač plaća" biće ključni princip na osnovu kojeg će Eko fond prikupljati eko-naknade od svih lica koja obavaljaju aktivnosti koje zagađuju životnu sredinu, a koja će dalje biti namjenski plasirana u programe i projekte u oblasti životne sredine na državnom i lokalnom nivou. Pored navedenog, sredstva za finansiranje Eko fonda obezbjeđivaće se i iz kredita, donacija, instrumenata, programa i fondova EU, UN i drugih međunarodnih organizacija. Predviđeno je da, u narednom periodu, prihod i Fonda budu i sredstva od naknada propisanih drugim propisima iz oblasti životne sredine, pri čemu je neophodno izvršiti određene izmjene u nekim od tih zakona. Primjera radi, novim Zakonom o upravljanju otpadom stvoriće se pravni osnov za naplatu naknada i od elektronskog i električnog otpada, ambalaže, guma, baterija, akumulatora. Eko fond će raditi i na ostvarivanju saradnje sa međunarodnim institucijama i organizacijama, kao i privatnim sektorom, s ciljem osiguranja dodatnih izvora finansiranja - objašnjava Vojinović.

Dodaje da se princip "zagađivač plaća" već u određenoj mjeri primjenjuje, jer eko-naknadu u državni budžet uplaćuju oni koji ispuštaju zagađujuće materije u vazduh, uvoze supstance koje oštećuju ozonski omotač i stvaraju i deponuju opasan otpad.

- Preusmjeravanjem eko-naknada u Eko fond navedeni princip će se u cjelosti primijeniti - precizirala je Vojinović.

Na pitanje da li vjeruje da se proces pregovaranja u poglavlju 27 može pozitivno okončati s obzirom na nivo zagađenosti u Pljevljima, Vojinović kaže da su mjere koje su do sada preduzimane radi smanjenja zagađenja vazduha dovele do određenih rezultata, dugoročno posmatrano.

- Naime, godišnje koncentracije suspendovanihčestica PM10 u Pljevljima kretale su se od 81,89 ug/m3 koliko je zabilježeno 2009. do 58,77 ug/m3 u 2018, sa povremenim fluktuacijama tokom posmatranog perioda. Koncentracije suspendovanih čestica PM10 u Pljevljima su 2018. bile manje za 28 odsto u odnosu na 2009. Svakako, u pitanju su i dalje znatna i ozbiljna prekoračenja dozvoljenih limita, koja utiču na izuzetno loš kvalitet vazduha u ovoj opštini, tako da se u narednom periodu nastavlja sprovođenje kratkoročnih i dugoročnih mjera smanjenja zagađenja vazduha. Ekološkom rekonstrukcijom termoelektrane Pljevlja emisije sumpor-dioksida i oksida azota će se ugradnjom sistema za desumporizaciju i denitrifikaciju smanjiti za 70-80 odsto, unaprijediće se elektrofiltersko postrojenje, a obezbjeđenjem toplotnog izvora za daljinsko grijanje Pljevalja i sprovođenjem projekta toplifikacije znatno će se ublažiti dominantan negativni uticaj grijanja domaćinstavana kvalitet vazduha - naglasila je ona, dodajući da će se nastaviti subvencionisana nabavka ekološki prihvatljivijih goriva za grijanje domaćinstava (briketi i peleti), mjere energetske efikasnosti kojima će se smanjiti tražnja za toplotnom energijom, kao i mjere rekonstrukcije i izgradnje toplovodne mreže.

Kada je riječ o ovom pitanju u okviru pregovora u poglavlju 27, Vojinović je kazala da su tokom prve godine pregovora ukazali Evropskoj komisiji na to kako namjeravaju da riješe ovaj kompleksan problem, u kojim rokovima, te da su procijenili potrebna finansijska sredstva za njegovo prevazilaženje.

- Smanjenje zagađenja vazduha je dugoročan proces o čemu svjedoči i činjenica da se 17 od 28 država članica EU i nakon dugogodišnjeg članstva susreće sa ovim problemom. Prema posljednjem izvještaju Evropske agencije za zaštitu životne sredine iz 2019. o kvalitetu vazduha u Evropi, koncentracije suspendovanih čestica PM10 prelazile su granične vrijednosti u velikom dijelu Evrope. Ukoliko bi se, na primjer, uzele strože vrijednosti koje preporučuje Svjetska zdravstvena organizacija, a čije se uvođenje planira u EU, prekoračenja postoje u svim državama članicama EU, osim Estonije, Finske i Irske - naglasila je ona.

Vojinović ističe da zagađenje vazduha predstavlja rizik po zdravlje ljudi, navodeći da je, prema podacima iz Izvještaja o kvalitetu vazduha u Evropi, koji je 2019. objavila Evropska agencija za životnu sredinu, broj preuranjenih smrti u 28 država članica u 2017. procijenjen na 566.000, uzimajući u obzir povećane koncentracije suspendovanihčestica PM10, oksida azota i prizemnog ozona.
Unos komentara je omogućen samo ulogovanim korisnicima.